Nova Gorica: zintegrowany plan SUMP na rzecz transgranicznej mobilności (Słowenia)

Przez News Editor / Uaktualniono: 28 Jan 2015

Jesienią 2012 roku gmina Nova Gorica, wspólnie z pięcioma sąsiednimi słoweńskimi gminami oraz pobliską włoską gminą Gorizia, rozpoczęła prace nad Planem zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP).

Mimo że Słowenia nie miała żadnego wcześniejszego doświadczenia w zintegrowanym planowaniu transportu, Nova Gorica, stosując wytyczne SUMP przygotowane z pomocą Komisji Europejskiej, zdołała zachęcić do uczestnictwa interesariuszy i mieszkańców, aby dwa lata później sfinalizować prace nad zintegrowanym transgranicznym planem SUMP dla siedmiu gmin. Wstępna wersja planu jest już gotowa do rozpatrzenia przez lokalnych polityków.

Context 

Nova Gorica ma populację 32 000 mieszkańców i znajduje się na granicy Słowenii z Włochami. Sąsiaduje z nią pięć mniejszych słoweńskich gmin: Renče – Vogrsko; Šempeter – Vrtojba; Kanal; Brda; Miren – Kostanjevica. Łącznie gminy te zamieszkuje 26 900 osób. Włoska gmina Gorizia liczy 36 000 mieszkańców i znajduje się bezpośrednio po drugiej stronie granicy.

Wiele lat temu gminy Nova Gorica i Gorizia rozdzielała granica między byłą Jugosławią a Włochami. Jednak od grudnia 2007 roku, kiedy to Słowenia przystąpiła do Porozumienia z Schengen, między gminami rozpoczął się swobodny przepływ osób. Wiele włoskich miast, w tym Gorizia, ma zintegrowane plany mobilności miejskiej. Tymczasem Słowenia nie ma tradycji zintegrowanego planowania transportu miejskiego. Jednak w roku 2007 Nova Gorica opracowała swój pierwszy plan SUMP.

Transgraniczny regionalny plan SUMP jest częścią projektu PUMAS – planowanie zrównoważonej regionalnej mobilności miejskiej w regionie alpejskim.

In action 

Proces SUMP – zapoczątkowany i koordynowany przez gminę Nova Gorica – rozpoczął się jesienią 2012 roku od spotkania burmistrzy wszystkich gmin oraz przedstawicieli gminnych działów gospodarki przestrzennej i infrastruktury, a także miejskich służb bezpieczeństwa. Podobne spotkania odbywały się również na dalszych etapach projektu.

Prace nad planem SUMP rozpoczęły się po pierwszym spotkaniu, w trakcie którego zebrano informacje na temat sytuacji mobilności miejskiej, problemów i planów wszystkich siedmiu gmin. Pierwsze sprawozdanie, poświęcone kolektywnej sytuacji mobilności miejskiej gmin, powstało jesienią 2013 r. Kilka miesięcy później opracowano ogólną wizję planu SUMP, obejmującą cele i potencjalne środki dla pięciu sformułowanych „filarów” – planowanie transportu, piesi, rowerzyści, transport publiczny i ruch drogowy.

W proces zaangażowali się liczni interesariusze. Podczas formułowania wstępnej wizji, celów i środków konsultowano się z lokalnym przewoźnikiem, architektami, miejscowym szpitalem i uniwersytetem oraz centrum handlowym. W procesie uczestniczył także Słoweński instytut urbanistyki.

Gmina postanowiła również zaangażować mieszkańców. W 2013 roku uruchomiono ankietę internetową, w której poproszono mieszkańców o wyrażenie swoich na temat lokalnego transportu i problemów związanych z mobilnością. Uczestnictwo było jednak słabe: w badaniu wzięło udział tylko 100 osób. Podczas Europejskiego tygodnia mobilności w 2013 roku Nova Gorica zorganizowała publiczną prezentację dla mieszkańców i prowadziła dyskusje na temat wyników analizy sytuacji. W roku 2014 publicznie zaprezentowano wstępną wersję planu SUMP. Dokument opublikowano na stronie internetowej gminy, gdzie mieszkańcy mogli dzielić się swoimi uwagami.

W okresie od października 2012 roku do czerwca 2014 roku Nova Gorica i Gorizia organizowały spotkania z interesariuszami, aby omawiać wyniki analizy sytuacji, wizję SUMP, jak również cele i wstępne środki SUMP. Na stronie gminy zamieszczono ponadto projekty sprawozdań z dokumentów przygotowywanych jako kamienie milowe projektu. Raporty te były omawiane z interesariuszami.

Results 

Zintegrowany plan SUMP, którego koszt wyniósł łącznie 80 000 EUR, został sfinalizowany wiosną 2014 roku i obecnie oczekuje na ocenę przez lokalnych polityków – proces ten ma się rozpocząć pod koniec 2014 roku, po zakończeniu lokalnych wyborów w gminie Nova Gorica. Pozytywnym rezultatem procesu SUMP było zapoczątkowanie otwartej dyskusji i współpracy między interesariuszami, którzy po raz pierwszy razem pracowali nad tymi samymi zagadnieniami. Gorizia miała już zintegrowany plan mobilności miejskiej, a w związku z tym również pewne doświadczenie w zakresie współpracy między różnymi działami i sektorami, jednak dla słoweńskich gmin było to zupełnie nowe przedsięwzięcie.

Dzięki wytycznym Komisji Europejskiej dotyczącym planów SUMP i innym dostępnym zasobom (publikowanym w sekcji planów mobilności na stronie Eltis), jak również pragmatycznemu podejściu opartemu na metodzie prób i błędów (na przykład w kwestii uczestnictwa mieszkańców) Nova Gorica zdołała pokonać tę barierę.

„Pierwszy plan SUMP gminy Nova Gorica z 2007 roku został w pewnym sensie uznany przez administrację i polityków za niekompletny dokument poświęcony zrównoważonym formom transportu. W związku z tym nikt nie traktował go poważnie”, mówi Luka Mladenovič ze Słoweńskiego instytutu urbanistyki. „Jednak dzięki wytycznym Komisji Europejskiej, które przełożono i wdrożono na grunt słoweńskiego prawodawstwa, nowy plan SUMP stanie się w większym stopniu integralnym dokumentem mogącym wpływać na plany gospodarki przestrzennej i inne strategiczne aspekty rozwoju”.

Współpraca między gminami Nova Gorica i Gorizia, mimo że położone są w innych krajach, zakończyła się sukcesem. Jako że plan SUMP ma zasięg regionalny, nie zawiera żadnych środków konkretnych dla tylko jednej gminy. Środki podzielone są na trzy grupy: środki wykraczające poza granice gminy; środki o znaczeniu regionalnym; środki dotyczące problemów występujących we wszystkich gminach. Pozostaje jednak kwestia różnych warunków lokalnych, w których realizowany będzie projekt, np. odmiennych przepisów czy procedur.

Challenges, opportunities and transferability 

Tworzenie platform online w celu zbierania opinii okazało się przydatne, jak mówi Mladenovič, jednak próba zachęcenia opinii publicznej do komentowania dokumentów i większego zaangażowania w proces zakończyła się słabym uczestnictwem. „Osobom niebędącym ekspertami trudno jest komentować długofalowe dokumenty strategiczne, w szczególności na poziomie regionalnym, który może być zbyt abstrakcyjny”, mówi.

Bezpośrednie angażowanie interesariuszy podczas spotkań okazało się lepszym rozwiązaniem niż gromadzenie opinii drogą mailową i przez strony internetowe gmin. Mimo że trudno było osiągnąć stuprocentową obecność, wszystkie zebrania z najważniejszymi interesariuszami się odbyły.

Mladenovič dodaje: „Spotkania umożliwiały dzielenie się kluczowymi informacjami na temat treści projektu sprawozdania, a także pozwalały prowadzić bezpośredni dialog z interesariuszami i zbierać ich opinie. W porównaniu z indywidualnym zgłaszaniem problemów przez internet spotkania okazały się bardziej odpowiednią formą gromadzenia informacji na potrzeby planu SUMP”.

Podczas spotkań z interesariuszami problemem była bariera językowa: konieczność tłumaczenia oznaczała wydłużenie czasu spotkań, a bezpośredni dialog między pracownikami i interesariuszami ze Słowenii i Włoch był utrudniony. Jako że plan SUMP nie jest prawnie wymagany ani w Słowenii ani we Włoszech, dokument nie będzie prawnie wiążący dla żadnej z gmin. Niemniej każda z zaangażowanych gmin rezerwuje budżet i będzie pracowała nad wdrożeniem uzgodnionych środków transportu miejskiego. 

Topic: 
Urban mobility planning
Public and stakeholder involvement
Mobility management
Region: 
Southern Europe
Country: 
Slovenia
City: 
Nova Gorica
Contact: 
Luka Mladenovič
Author: 
Mobility Plans secretariat
10 Nov 2014
28 Jan 2015